sábado 17 de mayo de 2008

L'onso polar. Espezie protexida en os Estatos Chunius


De cabo ta cuan me trobo con notizias con as que no sé si reyir u plorar. Ixas notizias que te dixan a metat, que se desdizen y que mezclan a politica con tot, y tan ricament que lo fan, como si lo fesen totz os diyas. No quiero dezir que os periodistas faigan mal o suyo treballo sino que pareix que cuan trobas bella notizia tamién puedes trobar-te-ne a contraria. Y que as cosas només se faigan cuan os políticos quieren sin ascuitar a os que saben d'o tema.


Ista notizia que he trobada ye que o Gubierno d’os Estatos Chunius d’America plega de declarar a l’onso polar espezie protexida dimpués de añadas y añadas de que os zientificos le’n demandasen. ¡¡Miraglo!! Pareix que bella luzezeta se ye alumbrada en a capeza d’istos esmos-pensants. Plegan de beyer que cal fer bella cosa si queremos que os onsos no disparixen d’o planeta. Pues bueno, con ixo nos hemos quedau. No se diz qué se ferá, ni as leis que feran serbir, ni zarrapita ni pon! Encara que me aiga mirau en o rete bella cosa, no’n he trobau garra. Només se diz que en as zaguers setantaizinco añadas o ran d’o chelo en o Artico ha baixau a fote, y encara contina achiquindo-se ascape y que en l’autualidat bi ha bels 20.000 onsos polars en o Artico y que 2/3 podrían disparixen en zincuanta añadas. Pero d’as midas que ban a prener, cosa.


Dimpués plegan os “zientificos barrenaus” que se i oposan por istos motibos:
-Nomás se ha teniu en cuenta os pronosticos metereolochicos ta fer ista declarazión.

-Isto nomás se fa serbir ta creyar alarmismo ya que o numero d’exemplars ye creixendo...¿? (¿no plegan de dezir que ye baixando dende fa 75 añadas?)

-Si només se mira de protexer os onsos por l’aumento d’a temperatura se ye cayindo en una error ya que as temperaturas serán más fredas en as proximas diez añadas (Será isto d’o qu'en charré, d’a ibernazión solar)

Puestar que istos zientificos no sigan tan “barrenaus” y tengan una mica de razón ya que no solo ye disparixendo l’onso debiu a l’aumento d’a temperatura y por lo tanto por a disparixión d’o suyo habitat, sino tamién por atros motibos, como ye a caza indiscriminada, l’alticamada d’o suyo habitat…


Pero o millor ye cuan apareix un siñor d’istos que pasan a suya bida fendo leisy botando-las y diz:
-Si a Tierra ye escalfando-se dende fa 100.000 añadas y encara no han dispareixiu, agora no ban a fer-lo! (¿?¿?¿?)


Sincusatz-me por o mío pesimismo, pero ye que cuan trobas notizias d’ista mena no sé qu’en dezir. Alabetz no sé si tot o que he dito ye reyal o no’n ye. Si en sapetz bella cosa, dixatz-me bel comentario. Mesmo puede que en que sepa más, en escribiré atra begada.

sábado 26 de abril de 2008

Aznalcollar. 10 añadas dimpués.


Ayere se cumplión 10 añadas d’o bertiu tosico que menazó Doñana. A trencadura d’a basa d’a mina d’Aznalcóllar prebocó una tamborinada tosica de 6 millons de metros cubicos de repuis.6.000Hc d’o río Guadiamar quedión arrasadas dica que se logró aturar l’abanze en as puertas d’as marismas de Doñana. Diez añadas dimpués ixos puestos han floreixiu grazias a 300millons d’€.

Mientres dos diyas, a chen d’o lugar, os campesins, voluntarios, etc consiguión aturar prou luego ixa mareya negra con malacóns. Dimpués, mientres as dos añadas beniénts se fazión os treballos d’adrezadeta. Se consiguió redorar o 99% d’os contaminants. Como yera de dar, as autbidatz agrícola y ganadera se biedón y ixos terrens se allenón ta la suya rexenerazión. Ixa zona se combirtió en un corredor ecolochico que trabesa a probinzia de Sebilla y enrastra Sierra Morena con Doñana y que amillora a biodibersidat en ista zona.

Manimenos bi ha bels puntos sin rematar ya que a nueva bechetazión encara no se ye coneutada con a selba de Doñana y os berdaders ocupants d’a compleganza d’o rio no son os animals sinos os quads.

Dimpués de todas istas añada se puede decir que que se i ha feito un buen treballo de esbielladura. Mesmo bi ha chen que afirma que a zona ye millor que no antis d’o bertiu.

martes 22 de abril de 2008

22 d'abril. Diya d'a Tierra


Güe ,como totz os 22 d'abril dende fa cuasi cuaranta añadas, se zilebra o diya d'a Tierra. O 22 d'abril de 1970 estió uno d'os primers trancos que a soziedat comenzipió a puyar en fabor de nuestra mai Tierra. Más de 20 millons de presonas se chuntón y establión collas y plataformas ta espardir y discutar sobre o meyo ambient.

Manimenos no güaire presonas u sectors d'a poblazion conoixen iste diya. Garra autibidat, ni charrada nian garra chicorrona notizieta en o periodico.

Aqui dixo a mía umilde aportazión. Ta que os que sotz dedicando bels menutos a beyer iste blog, sepatz que güe, y aspero que totz os 22 d'abril, ye o diya d'a tierra.

"Nomás dimpués de que o zaguer árbol siga tallau,
nomás dimpués de que o zaguer río siga emberenau,
nomás dimpués de que o zaguer peix siga apercazau,
nomás alabetz sabrás que os diners no se pueden minchar."
Mazada india


"Ta que rispeten A Tierra, cuénta-les que contiene l'alma d'os nuestros debampasaus.

Amostratz a os buestros fillos o que nusatros amostramos a os nuestos, que A Tierra ye nuestra mai.

O que acayece en A Tierra tamién le acayece a os fillos d'A Tierra.

Cuan os ombres escopen en A Tierra se son escupindo a els mesmos.

Pues nusatros sabemos que A Tierra no perteneix a os ombres, os ombres perteneixen a La Tierra."

Mensache del Gran Chefe Seattle a o President d'os Estatos Chunitos. 1855

viernes 18 de abril de 2008

Zentenars d'animals mueren afogaus cada añada en una canal en Palenzia


Iste maitín como totz os diyas pillo o 20menutos en ir t'a clase. De cabo ta cuan bi ha bella notizia que truca o ficazio como una que he trobada iste maitín. 300 cuerzos y gran cantidat d'atros animals como chebalíns, lopos, etc mueren afogaus en una canal que Iberdrola poseye en o norte de Palenzia. A imachen que apareix en o cobalto d'a notizia lo diz tot; una uzena de cuerzos muertos que plegan de quitar d'a canal ficaus en un contenedor de basuera.

Pareix que ixa canal ye un puesto an os animals gosan ir a beber sin saber que ye una trampa mortal ta els. Ye rodiada d'una clena prou baixa alabetz os animals no troban garra problema ta blincar-la. O problema ye que ta beber l'augua cal baixar una ripa muit pingada, l'animal caye en l'augua, y no puede tornar a puyar por a ripa debiu a l'altaria, por o que tien una cruel angunia ya que en prebar-ne se raden as garras y mueren cansos.

Iberdrola amilloró as clenas dando-les más altaria, pero pareix que con ixo no bi'n ha prou y zentenars d'animals continan afogando-se-ie.


De casos como iste bi'n ha por totz os puestos. En o mío lugar raro ye o mes en que no mueren 2 güeitres eleutrocutaus ya que as torretas eleutricas no poseyen os sistemas que se amenistan ta que as abes no s'eleutrocuten. A yo mesmo me ha pertocau de ficar-los en una bolsa de basuera y lebar-los a os albeitars ta que les faigan a necropsia. ¿Y sabetz que se fa ta saluzionar-lo? Ni zarrapita ni pon. Se fa una entimadura a ERZ que la bosa sin garra problema ya que ta ista empresa ye más barato pagar l'entimadura que no meter os sistemas antieleutrocuzión.

A la fin tot se resume con diners. O barato ye bueno, o caro no'n ye. A bida en sí no importa


Por zierto, ya que charro d'iste afer tos dixo atra notizia sobre unos desalmaus que les cuacaba maltratar a mixins y dimpués en feban fotos. Manimenos pertenixeban a un grupo politico y mesmo uno s'eba presentau a las eleuzións municipals en Talabera d'a reina. Se suposa que istas presonas han de representar-nos u gubernar-nos.
Sin parolas...


miércoles 2 de abril de 2008

Canadá premite a matanzia de 275.000 focas


Atra begada, como todas as añadas hemos de beyer con enrabia y incortadura ixas imachens prozedens de Groenlandia y d’a peninsula d’o Labrador en as que mils y mils de focas son enrestidas, asesinadas y espelletadas ,muitas (u cuasi a mayoría) en son mesmo antis de no estar muertas. Chemecos que demandan aduya y mesmo plegan en l'esmo y que només son callaus por un tucazo mortal acompañau por rios royos de sangre sobre un mar blanco de nieu, dimpués so que silenzio y asinas zientos de miles de begadas en bel par de diyas.

Ista añada 275.000 focas de dende doze diyas dica doze meses serán asesinadas, no porque en i aiga misiadas y sigan un periglo t’o buen desembolique d’os ecosistemas a os que perteneix ista espezie, sino que en ista se son trobadas bellas fuens de riqueza (economica només). O suyo pelello se fa serbir ta la pelletería, a suya graxa ta “merezinas” y cosméticos y o suyo pene ta la cozina asiatica (sin comentarios)
O menisterio de pesca y ozians afirma que a muerte les ne será dada d’una traza “umanitaria”:Primero les trucan con una barra si son crías si no les fincan un pico en o cuello. Tamién se fa serbir o hakapik, que ye un palo feito de fusta con una punza en una estrimera y una garrancha. Se compreba si l’animal ye muerto, ta ixo os cazataires son “obligaus” a comprobar o reflexo corneal (os güellos).Dimpues de tot isto l’animal puede estar espelletau.En l’añada 2001 os albeitars que estión conbidaus a o siguimient concluyon que as leis canadiendes sobre bienestar animals yeran estando bulneradas y que en o 40% d’os casos as focas yeran espelletadas estando encara consziens.
¿Qué se puede fer ta que ista barbarie remate ya? Os nuestros representants (o gubierno) no’n diz cosa. Puestar que tiengan zerina de que o gubierno de Canadá les responda que primero España debería fer-se-ne por as suyas propias matanzias, que aquí son bistas como cultura. Isto ye un problema de totz, porque os diners se quedan en as pochas canadienses manimenos as consecuenzias las penaremos totz.

domingo 23 de marzo de 2008

X chornadas aragonesas de paleontolochía


Os diyas 11, 12 y 13 d'abril son os diyas eslexius por l'asoziazión cultural "Bajo Jalón" ta zelebrar as X Chornadas aragonesas de paleontolochía en a Billa de Ricla.
A tematica d'istas chornadas será a bida en o Terziario. Dende que un meteorito s'enfrontinó contra la Tierra (y mató os dinosaurios) dica la aparixión d'o ser umano. (65-1,7 millons d'años)
As chornadas se composan de bellas charradas sobre iste tema, mesas redondas, besitas a una exposizión d'o ser umano y una excusión a Ambrona y Medinazeli.
Ta ir-ie y tornar-ne bi ha buses totz os diyas dende Zaragoza, pero si queretz podretz acampar en o polideportibo y en as piszinas de Ricla.

Si queretz encara podetz conduzir-tos-ie en http://jornadaspaleoricla.spaces.live.com/ U si simplement queretz saber-ne más tamién podetz besitar ista pachina.

domingo 16 de marzo de 2008

Segeda, a ziudat zeltiberica que cambeó o calendario

Güe 15 de marzo se ye zelebrando en o lugar de Mara os Idus de Marzo, calendata en a que os romans zelebraban l’año nuebo antis de trobar-se con os Segedenses, que les obligón a cambear o comezipio de l’año dic’o 1 de chinero. Calendata que se ye conserbada dica os nuestros diyas.


Entre Mara y Belmont de Gracián se troban as ruinas d’o que estió a capital d’a tribu zeltibera d’os Belos, Segeda (Sekaida).
Mientres a conquista d’os romans d’a peninsula iberica, istos pautón con os belos que els no les ferían a guerra pero que os belos no deberían de aumentar as suyas murallas ni creyar nuebas ziudatz y deberían gosar-les bel tributo. Os belos no creyón garra nueba ziudat, pero en ixas añadas Segeda crexió grazias a os pequeños lugarons d’a redolada que sintiendo-se más seguros se i cubillón y creyón una gran ziudat. Tampoco no aumentón de grandaria as murallas sino que adrezón as que teneban biellas y las fortificón. Isto estió bisto como una prebocazión por Roma que en 153AdC declaró atra guerra contra os ispanos debiu a iste feito.
En os Idus de Marzo se eslexiban os consules y se aprestaban ta fer a guerra. Pero como si esen partiu ta Segeda en marzo, estarían plegaus en Segeda en agüerro, obligando-les a fer a guerra d’ibierno. Sabiendo que l’ibierno en istas tierras d’o interior yera muito duro, dezidión d’enantar o comenzipio de l’añada a las Calendatras de chinero (1 de Enero) Ta prebar de fer a guerra de berano y tamién ta dar-les una “percutida” a os segedenses.
Os Belos se chuntón con os Arebacos, atra tribu zeltibera con capital en Numanzia, en una guerra contra os románs, que tras bellas redotas romanas, cayón baixo o poder d’os latinos. (En una d’istas barallas os romans i lebón elefans. Prexinatz os zeltiberos que nunca no’n eban bisto garra. Pues un elefán recibió un cantazo en o güello, se tornó barrenau y comenzipió a enrestir a os propios romans. Beyendo isto a resta d’os elefans, se sintión nierbudos y fazión o mesmo.)
Ya charraré un poquet más d’os zeltibers y d’ista guerra cuan tienga tiempo (y en sepa un poquet más, a istoria no ye o mío)
Sincusatz-me por aber escrito isto chusto o diya en que s celebraba. Pero a yo mesmo me ha “apercazau o toro” porque me pensaba que iba a celebrar-se más tardi. Ya me ese cuacau ir-ie.
Ta saber-ne más:
http://www.segeda.net/
http://www.educa.aragob.es/cprcalat/segeda/