lunes, 23 de junio de 2008

L'ibis eremita, encara bi ha un filo d'asperanza.


Dimpués d'os desamens, Fendo huellos torna a l'enrestida con o mesmo de cutio (dica que l'encuesta que he penchada a man dreita en o sidebar diga o contrario) y mirando-se de amillorar a calidat dimpués d'iste mes. Agradeixemos a Fufi que aiga puesto enantar con o suyo grandismo poder a fin d'os desamens a o 12 de Chuño (en o mío caso) asinas podremos comenzipiar antis con antis a fer huellos.

En güellando o 20menutos bel d'istos diyas me trobé con una chicorrona notizieta que me truncó o ficazio y prou que no he dandaliau en mirar-me-ne más informazión.

"L'ibis eremita -Geronicus eremita-, abe cuasi extinta logra reproduzir-se en libertat."

L'ibis ye un muxonet con només de 250 exemplars en tot o mundo. De bels 80 zm d'altaria y 1,5Kg de peso ye un abe que tradizionalment ha habitau a zona d'o Mediterraneo. As unicas poblazión salbachinas que restan güe se troban en Marruecos y Siria. Abita en puestos aridos u semiaridos d’artigas y campos de cautibo.

Debiu a os pestizidas, l’agricultura intensiva, a man de l’ombre y l’alticamada d’o suyo habitat ha prebocau que a suya población baixase graument dica dentrar en a lista d’abes en periglo d’extinzión. Güe, només en quedan bels 250 exemplars.
A buena notizia ye que dimpués de 500 añadas se ha puesto reproduzir en España grazias a o “Proyeuto Eremita” desembolicau en o Zoo de Xerez d’a muga. Ha estau un proyeuto prou difizil ya que ista abe amenista d’atra abe ta aprender. Si se esen dixadas en libertat no esen puesto sobrebibir. Con iste proyeuto se miró de fer serbir “pais afillaus” . En naixer, os ibis se fan a o que beyen, alabetz ixas presonas esfrezadas d’ibis les amostran a alimentar-se. China chana se leban a un campo d’entrenamient an se contina con l’amostranza dica que no amenistan de l’aduya d’o ser umano ta sobrebibir.

jueves, 5 de junio de 2008

Diya d'o meyo ambient.


Güe 5 de Chuño ye o diya d'o Meyoambient.


No cal que faiga garra descurso ambientalista ya que en iste blog ixo estaría una redundanzia. Tampoco no tiengo tiempo ta fer-ne. Mai tierra me clama a l'estudeo.


T'os que sotz afincando os acons, muita suerte! Només manca un chicorrón empentón!!!


Astí tos dixo con ista foto. Isto ye o que acayece cuan un río saca as suyas escrituras y demanda o que d'el ye. A naturaleza se dixa sentir y l'ombre beyer, ascuitar y callar. (U fa fotos ta remerar-lo, como yo)

Ye prou refitolero, que a fiesta de l'augua s'engarone...
A proposito. Encara soi asperando bella respuesta a o crebatozuelos que tos he dixau aquí baixo, sobre as planarias.
Tamién me fería asabelo goyo que rispondesetz a l'encuesta que ye dende fa bel par de semanas aquí a man dreita. Podetz eslexir más d'una rispuesta. Encara manca una semana y meya ta que remate o plazo.Grazias!

lunes, 26 de mayo de 2008

As planarias. O expedient X d'a transmisión d'informazión.

Astí baixo tos dixo con un crebatozuelos, que dende que me lo dizión no he puesto dar-le garra soluzión. Asinas que os que sepatz de biolochía y etolochía escurruchatz-tos o zelebro a beyer si podetz trobar bella ideya.

L'istoria trata sobre una preba que se fazió con planarias (que son anelidos acuaticos). Istos animaletz son fotofobos, ye dezir, que les cuaca más que más d'estar en a escuridat. Manimenos cuan les das alimento en un puesto con luz, istas comenzipian a trafegar a zerina y ban t'a istos puestos con luz, alabetz cuan ya han aprendiu que a luz les trayeba comida, en que bi ha luz as planarias s'acapizan sobre ista.
A istas planarias les ne dan ta michar d'atras planarias muertas, criadas exclusivament ta ista funzión alimentizia. Pero una begada, os zientificos s'entibocón y matón a un grupo de planarias biellas que ya eban estau somisas a la preba, ta alimentar a bellas planarias chobens que encara no i eban estau somisas.
A l'atro'l diya cuan os zientificos iban a comenzipiar a preba con ixas planarias chobens se lebón una gran percutida ya que ixas planarias en que beyón a luz, i corrión ascape ta pillar a suya comida, cosa que yera imposible ya que ista yera a primera begada que istas planarias yeran somisas ta la preba y encara no eban puesto asoziar a luz a la comida.

¿Puestar que istas planarias aigan obteniu l'informazión debiu a que eban minchau planarias biellas que eban estau somisas a la preba?
¿Cómo ye posible a trasmisión d'ista mena d'informazión a trabiés de una cadena trofica?
¿Ye posible que l'informazión d'a experienzia mientres a bida se alze en garra estructura como en forma de ARN u proteína?
¿No sería lamarkista pensar que ista mena de informazión pueda transmitir-se?
Si tos etz quedau O_O "fendo güellos" (jajaja) sapetz que no sotz os unicos porque yo tamién m'en quedé.
Cualsiquier ideya u comentario dixatz-me-lo aquí. A beyer si belún troba a soluzión.

sábado, 17 de mayo de 2008

L'onso polar. Espezie protexida en os Estatos Chunius


De cabo ta cuan me trobo con notizias con as que no sé si reyir u plorar. Ixas notizias que te dixan a metat, que se desdizen y que mezclan a politica con tot, y tan ricament que lo fan, como si lo fesen totz os diyas. No quiero dezir que os periodistas faigan mal o suyo treballo sino que pareix que cuan trobas bella notizia tamién puedes trobar-te-ne a contraria. Y que as cosas només se faigan cuan os políticos quieren sin ascuitar a os que saben d'o tema.


Ista notizia que he trobada ye que o Gubierno d’os Estatos Chunius d’America plega de declarar a l’onso polar espezie protexida dimpués de añadas y añadas de que os zientificos le’n demandasen. ¡¡Miraglo!! Pareix que bella luzezeta se ye alumbrada en a capeza d’istos esmos-pensants. Plegan de beyer que cal fer bella cosa si queremos que os onsos no disparixen d’o planeta. Pues bueno, con ixo nos hemos quedau. No se diz qué se ferá, ni as leis que feran serbir, ni zarrapita ni pon! Encara que me aiga mirau en o rete bella cosa, no’n he trobau garra. Només se diz que en as zaguers setantaizinco añadas o ran d’o chelo en o Artico ha baixau a fote, y encara contina achiquindo-se ascape y que en l’autualidat bi ha bels 20.000 onsos polars en o Artico y que 2/3 podrían disparixen en zincuanta añadas. Pero d’as midas que ban a prener, cosa.


Dimpués plegan os “zientificos barrenaus” que se i oposan por istos motibos:
-Nomás se ha teniu en cuenta os pronosticos metereolochicos ta fer ista declarazión.

-Isto nomás se fa serbir ta creyar alarmismo ya que o numero d’exemplars ye creixendo...¿? (¿no plegan de dezir que ye baixando dende fa 75 añadas?)

-Si només se mira de protexer os onsos por l’aumento d’a temperatura se ye cayindo en una error ya que as temperaturas serán más fredas en as proximas diez añadas (Será isto d’o qu'en charré, d’a ibernazión solar)

Puestar que istos zientificos no sigan tan “barrenaus” y tengan una mica de razón ya que no solo ye disparixendo l’onso debiu a l’aumento d’a temperatura y por lo tanto por a disparixión d’o suyo habitat, sino tamién por atros motibos, como ye a caza indiscriminada, l’alticamada d’o suyo habitat…


Pero o millor ye cuan apareix un siñor d’istos que pasan a suya bida fendo leisy botando-las y diz:
-Si a Tierra ye escalfando-se dende fa 100.000 añadas y encara no han dispareixiu, agora no ban a fer-lo! (¿?¿?¿?)


Sincusatz-me por o mío pesimismo, pero ye que cuan trobas notizias d’ista mena no sé qu’en dezir. Alabetz no sé si tot o que he dito ye reyal o no’n ye. Si en sapetz bella cosa, dixatz-me bel comentario. Mesmo puede que en que sepa más, en escribiré atra begada.

sábado, 26 de abril de 2008

Aznalcollar. 10 añadas dimpués.


Ayere se cumplión 10 añadas d’o bertiu tosico que menazó Doñana. A trencadura d’a basa d’a mina d’Aznalcóllar prebocó una tamborinada tosica de 6 millons de metros cubicos de repuis.6.000Hc d’o río Guadiamar quedión arrasadas dica que se logró aturar l’abanze en as puertas d’as marismas de Doñana. Diez añadas dimpués ixos puestos han floreixiu grazias a 300millons d’€.

Mientres dos diyas, a chen d’o lugar, os campesins, voluntarios, etc consiguión aturar prou luego ixa mareya negra con malacóns. Dimpués, mientres as dos añadas beniénts se fazión os treballos d’adrezadeta. Se consiguió redorar o 99% d’os contaminants. Como yera de dar, as autbidatz agrícola y ganadera se biedón y ixos terrens se allenón ta la suya rexenerazión. Ixa zona se combirtió en un corredor ecolochico que trabesa a probinzia de Sebilla y enrastra Sierra Morena con Doñana y que amillora a biodibersidat en ista zona.

Manimenos bi ha bels puntos sin rematar ya que a nueva bechetazión encara no se ye coneutada con a selba de Doñana y os berdaders ocupants d’a compleganza d’o rio no son os animals sinos os quads.

Dimpués de todas istas añada se puede decir que que se i ha feito un buen treballo de esbielladura. Mesmo bi ha chen que afirma que a zona ye millor que no antis d’o bertiu.

martes, 22 de abril de 2008

22 d'abril. Diya d'a Tierra


Güe ,como totz os 22 d'abril dende fa cuasi cuaranta añadas, se zilebra o diya d'a Tierra. O 22 d'abril de 1970 estió uno d'os primers trancos que a soziedat comenzipió a puyar en fabor de nuestra mai Tierra. Más de 20 millons de presonas se chuntón y establión collas y plataformas ta espardir y discutar sobre o meyo ambient.

Manimenos no güaire presonas u sectors d'a poblazion conoixen iste diya. Garra autibidat, ni charrada nian garra chicorrona notizieta en o periodico.

Aqui dixo a mía umilde aportazión. Ta que os que sotz dedicando bels menutos a beyer iste blog, sepatz que güe, y aspero que totz os 22 d'abril, ye o diya d'a tierra.

"Nomás dimpués de que o zaguer árbol siga tallau,
nomás dimpués de que o zaguer río siga emberenau,
nomás dimpués de que o zaguer peix siga apercazau,
nomás alabetz sabrás que os diners no se pueden minchar."
Mazada india


"Ta que rispeten A Tierra, cuénta-les que contiene l'alma d'os nuestros debampasaus.

Amostratz a os buestros fillos o que nusatros amostramos a os nuestos, que A Tierra ye nuestra mai.

O que acayece en A Tierra tamién le acayece a os fillos d'A Tierra.

Cuan os ombres escopen en A Tierra se son escupindo a els mesmos.

Pues nusatros sabemos que A Tierra no perteneix a os ombres, os ombres perteneixen a La Tierra."

Mensache del Gran Chefe Seattle a o President d'os Estatos Chunitos. 1855

viernes, 18 de abril de 2008

Zentenars d'animals mueren afogaus cada añada en una canal en Palenzia


Iste maitín como totz os diyas pillo o 20menutos en ir t'a clase. De cabo ta cuan bi ha bella notizia que truca o ficazio como una que he trobada iste maitín. 300 cuerzos y gran cantidat d'atros animals como chebalíns, lopos, etc mueren afogaus en una canal que Iberdrola poseye en o norte de Palenzia. A imachen que apareix en o cobalto d'a notizia lo diz tot; una uzena de cuerzos muertos que plegan de quitar d'a canal ficaus en un contenedor de basuera.

Pareix que ixa canal ye un puesto an os animals gosan ir a beber sin saber que ye una trampa mortal ta els. Ye rodiada d'una clena prou baixa alabetz os animals no troban garra problema ta blincar-la. O problema ye que ta beber l'augua cal baixar una ripa muit pingada, l'animal caye en l'augua, y no puede tornar a puyar por a ripa debiu a l'altaria, por o que tien una cruel angunia ya que en prebar-ne se raden as garras y mueren cansos.

Iberdrola amilloró as clenas dando-les más altaria, pero pareix que con ixo no bi'n ha prou y zentenars d'animals continan afogando-se-ie.


De casos como iste bi'n ha por totz os puestos. En o mío lugar raro ye o mes en que no mueren 2 güeitres eleutrocutaus ya que as torretas eleutricas no poseyen os sistemas que se amenistan ta que as abes no s'eleutrocuten. A yo mesmo me ha pertocau de ficar-los en una bolsa de basuera y lebar-los a os albeitars ta que les faigan a necropsia. ¿Y sabetz que se fa ta saluzionar-lo? Ni zarrapita ni pon. Se fa una entimadura a ERZ que la bosa sin garra problema ya que ta ista empresa ye más barato pagar l'entimadura que no meter os sistemas antieleutrocuzión.

A la fin tot se resume con diners. O barato ye bueno, o caro no'n ye. A bida en sí no importa


Por zierto, ya que charro d'iste afer tos dixo atra notizia sobre unos desalmaus que les cuacaba maltratar a mixins y dimpués en feban fotos. Manimenos pertenixeban a un grupo politico y mesmo uno s'eba presentau a las eleuzións municipals en Talabera d'a reina. Se suposa que istas presonas han de representar-nos u gubernar-nos.
Sin parolas...